Surfen is misschien het eerste waar je aan denkt bij Skiffa Foundation, maar wie er een ochtend doorbrengt, merkt al snel dat het om veel meer gaat. Buiten zijn, bewegen, coaching en verbinding staan centraal. Pret in Herstel werkt inmiddels ruim drie jaar samen met Skiffa en ook binnen het programma van Jeugd in Herstel heeft de samenwerking een vaste plek gekregen. We spraken medeoprichter Dolf van Muijen over het ontstaan van Skiffa en wat de samenwerking deelnemers kan brengen.
Een plek voor verbinding
Het ontstaan van Skiffa is nauw verbonden met een persoonlijke ervaring van Dolf. Tijdens een burn-out raakte hij niet alleen de verbinding met anderen, maar ook met zichzelf kwijt. De zee was altijd zijn veilige haven geweest, maar zelfs de tweehonderd meter tussen zijn huis en het strand wist hij op dat moment niet af te leggen. “Ik zorgde slecht voor mezelf, was constant aan het werk en verloor het diepere contact met mijn naasten en gezin.”
Vanuit die periode groeide bij Dolf de wens om zichzelf weer te hervinden en zich opnieuw met anderen te verbinden. De zee, waar hij rust vond en zichzelf kon zijn, speelde daarin een belangrijke rol. Zo ontstond het idee om ook voor anderen zo'n plek te creëren.
“De zee is altijd mijn veilige haven geweest.”
Samen met Michael Vallen richtte hij in 2022 Skiffa op. Michael wilde vanuit zijn werk voor de Hersenstichting mensen die de zee nooit hadden ervaren kennis laten maken met surfen. Hun ideeën kwamen samen in een plek waar buiten zijn, bewegen, coaching en verbinding centraal staan.
Alle handen omhoog
De samenwerking met Pret in Herstel ontstond een jaar later min of meer vanzelf. In mei 2023 organiseerde Skiffa samen met Mark Kegel van de Haagse sportorganisatie WSDH een gratis inloopsessie op het strand van Kijkduin. Zestien mensen kwamen erop af, onder wie een groot aantal bewoners van Pret in Herstel. Na afloop stelde Dolf een simpele vraag: wie wil er volgende week weer komen surfen? Alle handen gingen omhoog. “Oeps, toen wisten we dat we aan de bak moesten,” vertelt Dolf.
Niet veel later nam een medewerker van Pret in Herstel contact op met Skiffa, nadat enthousiaste bewoners hadden gevraagd wat Skiffa voor hen zou kunnen betekenen. Zo ontstond een samenwerking die inmiddels verschillende vormen kent.
Veel meer dan een uurtje surfen
Surfen speelt een belangrijke rol in die samenwerking, maar is nadrukkelijk niet het doel op zich. Dat wordt duidelijk op de vrijdagochtenden, wanneer de jongeren van Jeugd in Herstel naar Skiffa komen. De ochtend begint niet met het aantrekken van een wetsuit, maar met aandacht voor hoe iedereen erbij zit. Tijdens de check-in is er ruimte om niet alleen te zeggen dat het goed gaat, maar ook te delen wat iemand normaal misschien liever voor zichzelf houdt. Daarna volgen bijvoorbeeld oefeningen, coaching of meditatie. Er wordt samen geluncht en vervolgens gaat de groep naar buiten.
De jongeren worden aangemoedigd om het surfen aan te gaan, maar als iemand echt niet wil, wordt dat gerespecteerd. Eenmaal buiten kan iemand het water ingaan om te surfen of te suppen, maar een skateboard pakken kan net zo goed. Soms worden er grote kuilen gegraven op het strand, een andere keer gaat het beachvolleybalnet op. Verschillende activiteiten werken voor verschillende jongeren.
Volgens Dolf zit de kracht in het buiten zijn, bewegen en wat er tijdens en rondom die activiteiten ontstaat. “De vrijdag staat in het teken van verbinding. Met jezelf, je eigen emoties, gevoel en lijf en van daaruit de ontmoeting met anderen.”
De begeleiding is afgestemd op de leeftijd en behoeften van de jongeren. Plezier hervinden en binnen de kaders van het hersteltraject weer een stukje vrijheid ervaren zijn daarbij belangrijk.
“De vrijdag staat in het teken van verbinding. Met jezelf, je eigen emoties, gevoel en lijf en van daaruit de ontmoeting met anderen.”
Van buiten naar binnen
Bij de begeleiding maakt Skiffa onder meer gebruik van lichaamsgericht werken en psychomotorische oefeningen. Daarbij wordt regelmatig een koppeling gemaakt tussen wat iemand tijdens een oefening ervaart en situaties uit het dagelijks leven.
Dolf geeft een voorbeeld: met de ogen open naar een muur lopen en het aantal stappen tellen, en dat vervolgens met de ogen dicht opnieuw proberen. Je weet hoeveel stappen je kunt zetten, maar wat gebeurt er in je lijf? Wanneer voel je dat je wilt stoppen? En luister je daarnaar of ga je toch door? Vervolgens wordt gekeken hoe iemand dat herkent en toepast in het dagelijks leven.
Verschillende manieren om aan te sluiten
Ook voor volwassen deelnemers van Pret in Herstel zijn er verschillende mogelijkheden om bij Skiffa aan te sluiten. Zo zijn er vrijwillige coachtrajecten van tien weken, de zogenoemde Surffellows-trajecten. Daarnaast organiseert Skiffa op vrijdagmiddag een vrije inloop voor iedereen die laagdrempelig wil aansluiten. Ook (oud-)bewoners van Pret in Herstel komen daar regelmatig terug.
Dolf noemt die inloop inmiddels een ‘warme herstel-huiskamer’. Mensen komen terug, bouwen vriendschappen op en weten elkaar ook buiten Skiffa te vinden. Niet alleen wanneer het minder gaat, maar ook wanneer er juist iets te vieren is. Zo ontstaat een sociaal netwerk waar mensen ook na hun traject op terug kunnen vallen.
Van deelnemer naar vrijwilliger
Skiffa wil deelnemers niet alleen een activiteit bieden, maar ook mogelijkheden creëren om zelf verder te groeien. De coachtrajecten worden afgesloten met een vrijwillige actie waarbij deelnemers hun ervaringen en vaardigheden inzetten voor anderen.
Zo organiseerden deelnemers onder andere activiteiten voor ouderen en kookten ze voor de nachtopvang. Afgelopen zomer hielpen deelnemers en vrijwilligers van Skiffa bovendien bij de organisatie van een stranddag voor zo'n honderd leerlingen met een lichamelijke beperking of chronische aandoening.
Sommigen blijven daarna bij Skiffa betrokken. Inmiddels zijn meer dan tien oud-bewoners van Pret in Herstel actief als vrijwilliger of coach. Deelnemers die verder willen leren, kunnen via de Skiffa Academy bovendien opleidingen volgen en zich vervolgens inzetten bij andere activiteiten en initiatieven. “Deelnemer zijn is ook maar een label,” zegt Dolf. “Je kunt daarnaast ook begeleider zijn, coach, partner, moeder of vader. Je bent niet je verslaving, beperking of gedrag.”
“Je bent niet je verslaving, beperking of gedrag.”
Korte lijnen
Voor Skiffa zit de waarde van de samenwerking met Pret in Herstel niet alleen in de activiteiten. Ook de korte lijnen met begeleiders en zorgcoördinatoren zijn volgens Dolf belangrijk. “We kijken echt samen naar wat voor die persoon op dat moment het meest helpend is in het herstel, maar ook in de nabije toekomst.”
Wanneer iets minder goed loopt, kan snel worden overlegd over wat een volgende keer anders of beter kan. Voor Dolf gaat de samenwerking daarmee nadrukkelijk verder dan alleen het aanbieden van dagbesteding.
Dolf ziet bij deelnemers soms grote veranderingen. Mensen die in het begin nauwelijks opkijken en weinig zeggen, ziet hij later ruimte innemen, contact maken en anderen begeleiden.
“We zien mensen opengaan. Van gesloten zijn en weinig durven delen naar honderduit praten en weer durven dromen en doen.”
Onderzoeken wat werkt
Ook wordt onderzoek gedaan naar de effecten van de aanpak van Skiffa. De stichting is betrokken bij het onderzoeksproject Hang Loose, waarin Hogeschool Inholland samen met onder andere De Haagse Hogeschool, surfaanbieders en professionals uit zorg en welzijn onderzoek doet naar aangepast surfen voor jongeren. Pret in Herstel wordt daarbij betrokken via onder meer expertmeetings en de ervaringen van bewoners als deelnemers en vrijwilligers.
Het onderzoek loopt tot juni 2028 en moet meer inzicht geven in welke elementen kunnen bijdragen aan onder meer zelfvertrouwen, sociale verbondenheid en welzijn. Voor Dolf is dat een belangrijke volgende stap: door samen te werken met onderzoekers en andere surfinitiatieven hoopt Skiffa beter te kunnen onderbouwen welke onderdelen van de aanpak werken en waarom.
Verder kijken dan de zee
Dolf hoopt uiteindelijk dat de aanpak nog breder kan worden ingezet. Want hoewel de zee aan de basis van Skiffa ligt, hoeft de methode volgens hem niet bij het strand op te houden.
“We doen zoveel meer dan surfen. Dat is altijd alleen maar een middel geweest.”
In de toekomst zou hij graag verder onderzoeken hoe elementen uit de natuurcoaching ook in andere omgevingen en bijvoorbeeld na een klinisch traject kunnen worden ingezet.
“Als ik mag dromen, gaan we met Pret in Herstel het land in.”
