Terug naar de zorg

De interesse in verslavingszorg zat er al vroeg in. Inge groeide op in een gezin waar het onderwerp dichtbij was. Haar vader, psychiater, startte begin jaren zeventig de Emiliehoeve, de eerste therapeutische gemeenschap in Nederland waar mensen met een verslaving hulp konden krijgen. “Daardoor was verslaving altijd een thema in mijn omgeving. Ik vond het interessant en wilde daarom maatschappelijk werk gaan studeren.”

Toch liep haar eerste studie anders dan verwacht. “Ik liep stage bij de Emiliehoeve en was begin twintig al bezig met zware onderwerpen zoals trauma, bijvoorbeeld misbruik en mishandeling, maar ook schuldhulpverlening en het begeleiden van ouders en naasten. Ik merkte dat ik daar eigenlijk nog te jong voor was en er nog niet klaar voor was.”

Ze koos voor een andere richting en kwam terecht in de reiswereld, waar ze onder andere in Kenia werkte als reisbegeleider. “Ook daar werk je met groepen en dynamiek tussen mensen, maar op een andere manier. Voor mij voelde dat op dat moment positiever.”

Na jaren met verschillende hoogte- en dieptepunten kwam ze via zelfonderzoek terecht bij de opleiding Bonding Psychotherapie. Van daaruit ging ze werken bij De Stam, een drugvrije therapeutische gemeenschap. Daar leidde ze vanaf 2017 groepen. Zo kwam ze opnieuw in aanraking met deze doelgroep en besloot ze alsnog haar studie Social Work af te ronden. “Het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Maar dit keer wilde ik het echt vanuit mezelf doen.”

Van stage naar vaste plek

“Ze hebben vaak te veel meegemaakt om nog in bullshit te geloven.”

Tijdens haar opleiding liep Inge stage bij Pret in Herstel in Den Haag. “In mei is dat vier jaar geleden.” Die stage groeide al snel uit tot een vaste rol. “Na een paar maanden werkte ik eigenlijk al volledig mee. Als één van de weinige begeleiders bij Pret in Herstel ben ik geen ervaringsdeskundige, maar mijn levenservaring hielp wel om al zo snel een vaste rol te krijgen.”

Ze werkte eerst als persoonlijk begeleider en groeide later door naar zorgcoördinator. Sinds kort volgt ze daarvoor de eenjarige opleiding.

Werken in Den Haag

De locatie in Den Haag bestaat uit meerdere huizen waar bewoners begeleid wonen. In tegenstelling tot sommige andere locaties leven bewoners hier in kleinere groepen. “Mensen hebben hun eigen voordeur en daardoor zijn er minder prikkels. Voor veel bewoners werkt dat beter, bijvoorbeeld bij angstklachten, autisme of wanneer iemand gevoelig is voor overprikkeling. Bij de intake wordt daar ook rekening mee gehouden. Mensen die goed functioneren in grotere groepen worden bijvoorbeeld eerder naar de locatie in Delft gestuurd, terwijl bewoners die baat hebben bij meer rust vaker in Den Haag terechtkomen.”

Een werkdag begint met een gezamenlijke dagopening en overleg met het team. “We checken bij elkaar in: hoe gaat het met de bewoners en hoe zitten wij er zelf bij? Daarna volgen bijvoorbeeld procesgroepen of bijeenkomsten rond de twaalf stappen.” In de middag is er ruimte voor individuele gesprekken, overleg met ketenpartners en contact met verwijzers of vrijwilligersorganisaties.

Klein team, hechte samenwerking

“Dan zie je dat er iets verandert. Dat iemand voelt dat het ook anders kan.”

De locatie werkt momenteel met een kleiner team dan voorheen. Tegelijkertijd wonen er ook minder bewoners dan eerder. “Op dit moment hebben we eenentwintig bewoners. Door het kleinere aantal blijft niemand ongezien.” Volgens Inge heeft de situatie het team dichter bij elkaar gebracht. “Met een klein team moet iedereen flexibel zijn en soms taken oppakken die niet standaard bij je rol horen. Dat maakt het soms spannend, maar we zijn er ook als team sterker door geworden. Ik denk dat het goed is dat iedereen overal kan inspringen.”

Ook voor haarzelf blijft het werk bij Pret in Herstel een plek om te blijven leren. “Het is een leerzame omgeving. Er is ruimte om te groeien, nieuwe dingen te proberen en ook fouten te maken. Dat maakt het voor mij een fijne plek om te werken. Ook met de bewoners en het team blijven we kijken wat beter kan.”

Zichzelf de moeite waard vinden

Wat Inge vooral motiveert in haar werk, is het contact met de bewoners. “Wat mij aanspreekt in dit werk is dat je echt naast mensen staat. Veel bewoners hebben al een heel leven vol uitdagingen achter zich. Ze hebben vaak te veel meegemaakt om nog in bullshit te geloven. De maskers vallen hier weg en je ziet wie iemand werkelijk is.”

Wat haar werk bijzonder maakt, zijn de veranderingen die ze bij bewoners ziet. “Die gaan langzaam, maar kunnen uiteindelijk heel groot zijn. Als je iemand aan het begin van het jaar ziet en een jaar later opnieuw kijkt, kan het verschil enorm zijn.” Soms zit dat in kleine momenten die een grote omslag teweeg kunnen brengen. Bijvoorbeeld wanneer iemand voor het eerst een moeilijke situatie anders oplost dan vroeger. “Dan zie je dat er iets verandert. Dat iemand voelt dat het ook anders kan.”

“Dat ze gaan voelen dat ze de moeite waard zijn.”

Wat ze hoopt dat bewoners meenemen uit hun tijd bij Pret in Herstel, is vooral een ander beeld van zichzelf. “Dat ze gaan voelen dat ze de moeite waard zijn. Veel mensen hebben dat in hun leven veel te weinig gehoord. Velen zijn überhaupt nooit echt gehoord of gezien.” De twaalf stappen spelen daarbij een belangrijke rol. “Het gaat om eerlijkheid, openheid, zelfredzaamheid en uiteindelijk ook om zelfliefde.” Volgens haar kost echte gedragsverandering tijd. “Daarom is het belangrijk dat mensen hier de ruimte krijgen om een langere periode aan hun herstel te werken.”

Vooruitkijken

Voor de toekomst ziet Inge kansen om het aanbod verder te ontwikkelen, bijvoorbeeld door meer behandeling binnen de locatie zelf mogelijk te maken. “We willen werken naar een Safehouse Plus. De wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg zijn lang. Als bepaalde behandelingen intern aangeboden kunnen worden, zou dat voor veel cliënten een grote stap vooruit zijn.” Als ze één boodschap mag meegeven aan mensen die twijfelen om hulp te zoeken, is die duidelijk:

“Je kunt altijd opnieuw beginnen.”

Ze herinnert zich een cliënt die na enkele maanden wilde stoppen. “Hij zei dat hij zijn koffers wilde pakken en weg wilde gaan. We hebben toen een lang en emotioneel gesprek gehad. Hij realiseerde zich dat weggaan waarschijnlijk terugvallen in gebruik zou betekenen, en misschien zelfs de dood. Door dat inzicht, en doordat hij hier aan zijn eigenwaarde mag werken en hulp mag ontvangen, bleef hij.”

Volgens Inge zit daar precies de kern van herstel. “Zijn eerste stap was om hulp te vragen in plaats van weg te lopen. Dat is precies wat we mensen hier proberen te leren.” Voor haar blijft dat elke dag bijzonder om te zien. “Mensen komen hier vaak binnen met weinig hoop. Langzaam zie je dat veranderen. Daar doen we het voor.”